Donald J. Kutyna sfotografowany przed swoim F-105 Thunderchief jeszcze przed naniesieniem charakterystycznego malowania. Foto via Muzeum Lotnictwa w Krakowie - www.muzeumlotnictwa.pl

Polski Orzeł nad Wietnamem – Donald J. Kutyna

Gdy w 1952 roku Franciszek Gabryszewski w wojennej chwale wracał do domu po Wojnie Koreańskiej, do swojej przyszłej wielkiej kariery przymierzał się inny Polak, Donald J. Kutyna. Nikt jeszcze wówczas nie przypuszczał, że ta polska zmiana warty w Siłach Powietrznych USA, będzie tak efektowna.

Donald J. Kutyna urodził się  6 grudnia 1933 roku w Chicago, w rodzinie polskich imigrantów przybyłych do USA na początku XIX wieku. Dziadek Donalda, Jan pochodził z Jasła w dzisiejszym województwie podkarpackim. Po przybyciu do USA w niedługim czasie poznał Antoninę Pawluś z którą niedługo później wziął ślub i z czasem wychował liczne potomstwo w postaci  7 synów i 3 córek. Jednym z chłopców był ojciec Donalda, Franciszek który w 1933 roku poślubił Izabelę Kmieć, Polkę której rodzice pochodzili ze Smęgorzowa w dzisiejszym województwie małopolskim.  Izabela i Franciszek wychowali trójkę dzieci, Franciszka Juniora, małą Antoninę i najstarszego z rodzeństwa Donalda. Trudna sytuacja finansowa związana z wielkim kryzysem roku 1929 spowodowała iż na początku lat trzydziestych obydwoje z rodziców Donalda musiało ciężko pracować w fabrykach aby zapewnić rodzinie byt. Sytuacja w normalnych warunkach wyglądała by pewnie trochę inaczej, gdyż ojciec Donalda, Franciszek był utalentowanym skrzypkiem, grającym w Chicagowskiej Orkiestrze Symfonicznej. Z racji tego, iż rodzice byli zapracowani Donald spędzał swoje dzieciństwo głównie z dziadkami, którzy dbali o utrzymywanie polskich tradycji. Jak wspomina, „W domu wszyscy mówiliśmy po polsku, w związku z tym polski był moim jedynym językiem, aż do momentu pójścia do Szkoły Publicznej, oczywiście w soboty jak większość polskich dzieci uczęszczałem do miejscowej Szkoły Polskiej”.

Po ukończeniu szkoły podstawowej Kutyna uczył się w  Liceum Technicznym Lane w Chicago planując w przyszłości zostać inżynierem chemikiem. W liceum również rozpoczął swoją wspaniałą karierę pływacką co umożliwiło mu uzyskanie stypendium sportowego i rozpoczęcie nauki na Uniwersytecie w Iowa w 1951 roku (aktualnie jego imię nosi pływalnia Sił Powietrznych USA w Colorado). Naukę na uczelni przerwał jednak po dwóch latach decydując się na przejście do Akademii Wojskowej w West Point. Była to jak okazało się później świetna decyzja, do której skłoniła go rozmowa przeprowadzona z jednym z kadetów tej renomowanej kuźni talentów wojskowych. Ważny był też fakt iż Akademia zapewniała darmowe zakwaterowanie, oraz płaciła przyzwoity żołd pozwalając w ten sposób w pełni skoncentrować się na nauce. Była to znacząca różnica gdyż żeby utrzymać się na Uniwersytecie w Iowa Donald musiał pracować dorywczo co na pewno nie ułatwiało studiowania. Po ukończeniu Akademii w 1957, Kutyna znalazł jeszcze czas aby się ożenić i od razu rozpoczął swój trening lotniczy w Bazie Amerykańskich Sił Powietrznych w Vance, w stanie Oklahoma. Trening ukończył we wrześniu 1958 roku, i otrzymał przydział do 33 Dywizjonu Bombowego stacjonującego w bazie March w stanie Kalifornia, gdzie został dowódcą załogi jednego z samolotów B-47 Stratojet. Po ukończeniu służby w jednostce co nastąpiło w czerwcu 1963 roku, Kutyna kontynuował naukę uzyskując stopień magistra w Instytucie Technologicznym w Massachusetts, na specjalizacji Lotnictwo i Astronautyka w 1965 roku. W ramach kontynuacji swojego szkolenia lotniczego został następnie wysłany do  Aerospace Research Pilot School w bazie Edwards w Kalifornii początkowo szkoląc się jako uczeń pilot, a następnie obejmując obowiązki szefa wyszkolenia pilotów testowych oraz kandydatów na astronautów.

Rozpoczęta oficjalnie w 1962 roku Wojna w Wietnamie, mimo wszystko nie ominęła jednak i Donalda Kutyny. Swoją służbę w Indochinach rozpoczął w grudniu 1969 roku, i pełnił ją do stycznia roku 1971. Przydzielony do stacjonującego  w bazie Takhli na terytorium Tajlandii 44 Taktycznego Dywizjonu Myśliwskiego USAAF, wykonał podczas swojej tury bojowej 120 misji za sterami samolotu F-105D Thunderchief. Maszyna Kutyny, posiadała jedno z najbardziej charakterystycznych malowań ze wszystkich samolotów biorących udział w tym konflikcie. Po obu stronach kadłuba, na wlotach powietrza do silnika, widniał napis ‚The Polish Glider’ – Polski Szybowiec. Z jednej strony napis oznaczał, że za sterami siedzi polski pilot, z drugiej jednak był to żart z samego samolotu F-105, najcięższego prócz F-4  myśliwca odrzutowego biorącego udział w Wojnie Wietnamskiej. W sytuacji utraty napędu, samolot absolutnie nie zachowywał się jak szybowiec, a spadał z nieba jak przysłowiowe żelazko. Kolejnym charakterystycznym elementem malowania było Polskie Godło wymalowane na kadłubie, z umieszczonym pod nim napisem ‚Yankee Air Polack’, była to wariacja na temat terminu ‚Yankee Air Pirates’,  jakim Północni Wietnamczycy określali amerykańskich pilotów. Wiele lat po wojnie samolot Donalda Kutyny jest jednym z najchętniej wybieranych przez modelarzy wariantów malowań samolotu F-105, i ukazuje się w zestawach modelarskich na całym świecie. Co stało się zaś z oryginalnym ‚Polskim Szybowcem’ po wojnie? Pierwotnie był składowany w USA, po kilku latach trafił do Brytyjskiego Muzeum Lotnictwa, stamtąd z kolei ostatecznie przybył do Krakowskiego Muzeum Lotnictwa gdzie można go oglądać do dziś. Operację przekazania samolotu do muzeum aktywnie wspierał sam Kutyna i dodatkowo przekazał do zbioru sporo pamiątek z czasu swojej służby.

Kariera Donalda Kutyny jednak nie zakończyła się na Wietnamie. Po powrocie do USA został skierowany do służby w Kwaterze Głównej Sztabu Sił Powietrznych USA w Waszyngtonie.  Pełnił tam rolę głównego planisty w Biurze Zastępcy Szefa Sztabu Badań i Rozwoju.  W czerwcu 1973 objął stanowisko oficera wykonawczego w Biurze Podsekretarza Sił Powietrznych. W sierpniu 1975 roku rozpoczął dodatkowe studia w Industrial College of the Armed Forces które ukończył w lipcu 1976 roku i  zaraz potem objął stanowisko zastępcy dyrektora do spraw międzynarodowych w Departamencie Systemów Elektronicznych Bazy Hanscome w Massachusetts. Został również menadżerem sprzedaży zagranicznej dla programu wczesnego ostrzegania  E-3A Airborne Warning and Control System (AWACS) by potem objąć stanowisko zastępcy dyrektora całego programu E-3A. W 1980 roku zaczął pracę w zespole modernizującym system nadzoru i kontroli przestrzeni powietrznej znanym jako NORAD – North American Aerospace Defence Command.  W 1982 roku został zaangażowany do tworzenia programu lotów promów kosmicznych i nadzorował budowę kosmodromu NASA w bazie lotniczej Vandenberg w Kaliforni. Wywiązując się jak zwykle doskonale ze swoich obowiązków w 1984 roku został powołany przez ówczesnego prezydenta Ronalda Reagana na Dyrektora Systemów Kosmicznych i Kontroli Dowodzenia w Waszyngtonie. Stał się wówczas jednym z kilku najważniejszych ludzi w Stanach Zjednoczonych.

Gdy 28 stycznia 1986 roku miała miejsce katastrofa promu „Challenger”, w celu jej wyjaśnienia powołano tzw. Komisję Rogersa. Wśród wybitnych specjalistów badających zdarzenie zasiadał również Donald J. Kutyna i to on zasugerował jednemu z fizyków, Richardowi Feynman’owi trop, który ostatecznie doprowadził go do wyjaśnienia przyczyn . Komisja stwierdziła, że bezpośrednią przyczyną katastrofy promu „Challenger” było uszkodzenie uszczelki łączącej elementy prawej rakiety dodatkowej na paliwo stałe. W 2013 roku powstał film fabularny oparty na faktach dotyczący śledztwa w sprawie katastrofy, a w rolę Donalda Kutyny wcielił się znany hollywodzki aktor Bruce Greenwood. Od 1987 do 1990 roku Donald Kutyna piastował stanowisko dowódcy Air Force Space Command. 1 sierpnia 1990 roku został awansowany na generała z czterema gwiazdkami co jest najwyższym stopniem wojskowym możliwym do uzyskania w USAAF oraz objął Dowództwo w Centrum Obrony Amerykańskiej Przestrzeni Powietrznej i Kosmicznej – NORAD. Było to wspaniałe zwieńczenie służby w instytucji którą sam Kutyna modernizował w latach 80-tych.  Swoją służbę w wojsku zakończył 30 czerwca 1992 roku. To jednak nie był jeszcze koniec jego pracy zawodowej gdyż w latach 1996-1999 pełnił funkcję wicedyrektora Departamentu Zaawansowanych Technologii Kosmicznych firmy Lockheed Martin. Obecnie mieszka w Colorado Springs.

Jeśli chodzi o osiągnięcia typowo lotnicze oraz wojskowe to Generał Donald J. Kutyna ma na swoim koncie ponad 4500 godzin nalotu, na 25 typach samolotów bojowych, a w czasie swojej kariery został uhonorowany następującymi odznaczeniami:

  • Medal Departamentu Obrony za Wybitną Służbę – Defense Distinguished Service Medal
  • Medal Sił Powietrznych za Wybitną Służbę – Air Force Distinguished Service Medal
  • Legia Zasługi – Legion of Merit – dwukrotnie
  • Zaszczytny Krzyż Lotniczy – Disinguished Flying Cross – dwukrotnie
  • Medal Lotniczy – Air Medal – dziewięciokrotnie

Czy można dodać coś więcej?

W historii ludzkości rzadko zdarzają się tak wybitne postacie, my jako Polacy możemy być dumni,  że ich panteon zasilił po raz kolejny również nasz rodak Generał Donald J. Kutyna.

 

 

 

Źródła:
Aleksandra Ziółkowska-Boehm, The Roots Are Polish, Canadian Polish Research Institute, 2000
Donald J. Kutyna, U.S Air Force, http://www.af.mil [dostęp: 11.02.2017]
Donald J. Kutyna, http://relationshipscience.com [dostęp: 11.02.2017]
Zbigniew Kowalewski, „Polish Glider” – czterogwiazdkowy generał US Air Force, http://www.wiadomosci24.pl [dostęp: 11.02.2017]
Donald J. Kutyna, http://en.wikipedia.org [dostęp: 11.02.2017]
Fotografie:
                    Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie,  wwwmuzeumlotnictwa.pl, [dostęp: 05.02.2017]
                    U.S Air Force, http://www.af.mil [dostęp: 11.02.2017]
                    http://144airbattle.blogspot.com/ [dostęp: 01.02.2017]
Udostępnij Tweet
1945-1975

Komentarze

  1. Świetne opracowanie, o tym człowieku należałoby napisać książkę, jest sporo polskojęzycznych publikacji o niemieckich pilotach, a o takich ludziach zdecydowanie za mało ! Dzięki i proszę o jeszcze !

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *